{"id":1439,"date":"2026-10-27T09:51:22","date_gmt":"2026-10-27T09:51:22","guid":{"rendered":"https:\/\/drrajendrananavare.in\/blogs\/?post_type=article&#038;p=1439"},"modified":"2026-10-27T09:53:18","modified_gmt":"2026-10-27T09:53:18","slug":"1439","status":"publish","type":"article","link":"https:\/\/drrajendrananavare.in\/blogs\/article\/1439\/","title":{"rendered":"\ud83e\udec1 Healthy Lungs, Healthy Life, Healthy Environment  \u0928\u093f\u0930\u094b\u0917\u0940 \u092b\u0941\u092b\u094d\u092b\u0941\u0938\u0947 \u2013 \u0928\u093f\u0930\u094b\u0917\u0940 \u0936\u094d\u0935\u093e\u0938 \u2013 \u0928\u093f\u0930\u094b\u0917\u0940 \u092a\u0930\u094d\u092f\u093e\u0935\u0930\u0923 \u2013 \u0928\u093f\u0930\u094b\u0917\u0940 \u092d\u093e\u0930\u0924  | Lung Health Awareness \u2013 October 2026  Dr. Rajendra T. Nanavare  Senior Pulmonologist, Chest &#038; Tuberculosis Specialist, Mumbai"},"content":{"rendered":"<ol>\n<li>\ud83e\udec1 Healthy Lungs, Healthy Life, Healthy Environment<\/li>\n<\/ol>\n<span>\u0928\u093f\u0930\u094b\u0917\u0940 \u092b\u0941\u092b\u094d\u092b\u0941\u0938\u0947 \u2013 \u0928\u093f\u0930\u094b\u0917\u0940 \u0936\u094d\u0935\u093e\u0938 \u2013 \u0928\u093f\u0930\u094b\u0917\u0940 \u092a\u0930\u094d\u092f\u093e\u0935\u0930\u0923 \u2013 \u0928\u093f\u0930\u094b\u0917\u0940 \u092d\u093e\u0930\u0924<\/span>\n<span>| Lung Health Awareness \u2013 October 2026<\/span>\n<span>Dr. Rajendra T. Nanavare<\/span>\n<ul>\n<li style=\"list-style-type: none;\">\n<ul>\n<li>Senior Pulmonologist, Chest &amp; Tuberculosis Specialist, Mumbai<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<span>Former Medical Superintendent, Group of TB Hospitals, Sewri, Mumbai<\/span>\n<span>MBBS, TDD, DETRD, FCCP, FIP, ACCP, FAMS (Tuberculosis)<\/span>\n<span>Introduction \u2013 \u092a\u094d\u0930\u0924\u094d\u092f\u0947\u0915 \u0936\u094d\u0935\u093e\u0938 \u0905\u092e\u0942\u0932\u094d\u092f \u0906\u0939\u0947!<\/span>\n<span>\u201cEvery Breath Matters \u2013 \u092a\u094d\u0930\u0924\u094d\u092f\u0947\u0915 \u0936\u094d\u0935\u093e\u0938 \u091c\u0940\u0935\u0928\u093e\u0938\u093e\u0920\u0940 \u092e\u0939\u0924\u094d\u0924\u094d\u0935\u093e\u091a\u093e \u0906\u0939\u0947!\u201d<\/span>\n<span>\u092e\u093e\u0928\u0935\u0940 \u0936\u0930\u0940\u0930\u093e\u0924\u0940\u0932 \u092b\u0941\u092b\u094d\u092b\u0941\u0938\u0947 (Lungs) \u0939\u093e \u091c\u0940\u0935\u0928\u093e\u0935\u0936\u094d\u092f\u0915 \u0905\u0935\u092f\u0935 \u0906\u0939\u0947. \u0936\u094d\u0935\u0938\u0928\u093e\u0926\u094d\u0935\u093e\u0930\u0947 \u092a\u094d\u0930\u093e\u0923\u0935\u093e\u092f\u0942 \u0936\u0930\u0940\u0930\u093e\u0924 \u0918\u0947\u0923\u0947 \u0906\u0923\u093f \u0915\u093e\u0930\u094d\u092c\u0928 \u0921\u093e\u092f\u0911\u0915\u094d\u0938\u093e\u0907\u0921 \u092c\u093e\u0939\u0947\u0930 \u091f\u093e\u0915\u0923\u0947 \u0939\u0947 \u0924\u094d\u092f\u093e\u0902\u091a\u0947 \u092a\u094d\u0930\u092e\u0941\u0916 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092f \u0906\u0939\u0947.<\/span>\n<span>\u0906\u091c Tuberculosis, COPD, Bronchial Asthma, Bronchiectasis, Interstitial Lung Disease (ILD), Allergic Rhinitis, Lung Cancer \u0906\u0923\u093f Environmental Lung Diseases \u092f\u093e\u0902\u091a\u0947 \u0935\u093e\u0922\u0924\u0947 \u092a\u094d\u0930\u092e\u093e\u0923 \u0938\u093e\u0930\u094d\u0935\u091c\u0928\u093f\u0915 \u0906\u0930\u094b\u0917\u094d\u092f\u093e\u0938\u092e\u094b\u0930 \u092e\u094b\u0920\u0947 \u0906\u0935\u094d\u0939\u093e\u0928 \u0928\u093f\u0930\u094d\u092e\u093e\u0923 \u0915\u0930\u0940\u0924 \u0906\u0939\u0947.<\/span>\n<span>\u0921\u0949. \u0930\u093e\u091c\u0947\u0902\u0926\u094d\u0930 \u091f\u0940. \u0928\u0928\u093e\u0935\u0930\u0947 \u092f\u093e\u0902\u091a\u094d\u092f\u093e \u092e\u0924\u0947, \u201c\u092b\u0941\u092b\u094d\u092b\u0941\u0938\u093e\u0902\u091a\u0947 \u0906\u0930\u094b\u0917\u094d\u092f \u0939\u0947 \u0915\u0947\u0935\u0933 \u0906\u091c\u093e\u0930 \u0928\u0938\u0923\u094d\u092f\u093e\u092a\u0941\u0930\u0924\u0947 \u092e\u0930\u094d\u092f\u093e\u0926\u093f\u0924 \u0928\u093e\u0939\u0940. \u0938\u094d\u0935\u091a\u094d\u091b \u0939\u0935\u093e, \u092f\u094b\u0917\u094d\u092f \u092a\u094b\u0937\u0923, \u0935\u094d\u092f\u0938\u0928\u092e\u0941\u0915\u094d\u0924 \u091c\u0940\u0935\u0928, \u0932\u0935\u0915\u0930 \u0928\u093f\u0926\u093e\u0928 \u0906\u0923\u093f \u092a\u094d\u0930\u092d\u093e\u0935\u0940 \u0909\u092a\u091a\u093e\u0930 \u092f\u093e \u0938\u0930\u094d\u0935\u093e\u0902\u091a\u093e \u0938\u092e\u0928\u094d\u0935\u092f \u092e\u094d\u0939\u0923\u091c\u0947 \u0916\u0930\u0947 Lung Health.\u201d<\/span>\n<span>1. Global Lung Health \u2013 \u091c\u093e\u0917\u0924\u093f\u0915 \u092a\u0930\u093f\u0938\u094d\u0925\u093f\u0924\u0940<\/span>\n<span>\u091c\u093e\u0917\u0924\u093f\u0915 \u0906\u0930\u094b\u0917\u094d\u092f \u0938\u0902\u0918\u091f\u0928\u0947\u091a\u094d\u092f\u093e (WHO) \u0909\u092a\u0932\u092c\u094d\u0927 \u0906\u0915\u0921\u0947\u0935\u093e\u0930\u0940\u0928\u0941\u0938\u093e\u0930:<\/span>\n<span>&#8211; Tuberculosis: \u0968\u0966\u0968\u096a \u092e\u0927\u094d\u092f\u0947 \u091c\u0917\u092d\u0930\u093e\u0924 \u0938\u0941\u092e\u093e\u0930\u0947 \u0967.\u0966\u096d \u0915\u094b\u091f\u0940 \u0932\u094b\u0915\u093e\u0902\u0928\u093e \u0915\u094d\u0937\u092f\u0930\u094b\u0917 \u091d\u093e\u0932\u093e \u0906\u0923\u093f \u0967\u0968.\u0969 \u0932\u093e\u0916 \u092e\u0943\u0924\u094d\u092f\u0942 \u091d\u093e\u0932\u0947.<\/span>\n<span>&#8211; COPD: \u0968\u0966\u0968\u0969 \u092e\u0927\u094d\u092f\u0947 \u0938\u0941\u092e\u093e\u0930\u0947 \u0969\u096a \u0932\u093e\u0916 \u092e\u0943\u0924\u094d\u092f\u0942 \u091d\u093e\u0932\u0947. COPD \u0939\u093e \u091c\u0917\u093e\u0924\u0940\u0932 \u092e\u0943\u0924\u094d\u092f\u0942\u0902\u091a\u094d\u092f\u093e \u092a\u094d\u0930\u092e\u0941\u0916 \u0924\u0940\u0928 \u0915\u093e\u0930\u0923\u093e\u0902\u092a\u0948\u0915\u0940 \u090f\u0915 \u0906\u0939\u0947.<\/span>\n<span>&#8211; Bronchial Asthma: \u0968\u0966\u0968\u0969 \u092e\u0927\u094d\u092f\u0947 \u0938\u0941\u092e\u093e\u0930\u0947 \u0969\u096c.\u0969 \u0915\u094b\u091f\u0940 \u0932\u094b\u0915 \u0926\u092e\u094d\u092f\u093e\u0928\u0947 \u092a\u094d\u0930\u092d\u093e\u0935\u093f\u0924 \u0939\u094b\u0924\u0947 \u0906\u0923\u093f \u096a.\u096a\u0968 \u0932\u093e\u0916 \u092e\u0943\u0924\u094d\u092f\u0942 \u091d\u093e\u0932\u0947.<\/span>\n<span>\u0921\u0949. \u0930\u093e\u091c\u0947\u0902\u0926\u094d\u0930 \u091f\u0940. \u0928\u0928\u093e\u0935\u0930\u0947 \u0938\u093e\u0902\u0917\u0924\u093e\u0924 \u0915\u0940, \u0938\u0902\u0938\u0930\u094d\u0917\u091c\u0928\u094d\u092f \u0906\u0923\u093f \u0905\u0938\u0902\u0938\u0930\u094d\u0917\u091c\u0928\u094d\u092f \u0936\u094d\u0935\u0938\u0928\u0935\u093f\u0915\u093e\u0930\u093e\u0902\u092c\u0930\u094b\u092c\u0930\u091a \u0935\u093e\u092f\u0941\u092a\u094d\u0930\u0926\u0942\u0937\u0923\u093e\u092e\u0941\u0933\u0947 \u0939\u094b\u0923\u093e\u0931\u094d\u092f\u093e \u0906\u091c\u093e\u0930\u093e\u0902\u0915\u0921\u0947 \u090f\u0915\u0924\u094d\u0930\u093f\u0924\u092a\u0923\u0947 \u092a\u093e\u0939\u0923\u094d\u092f\u093e\u091a\u0940 \u0917\u0930\u091c \u0906\u0939\u0947.<\/span>\n<span>2. Tuberculosis \u2013 \u0915\u094d\u0937\u092f\u0930\u094b\u0917\u092e\u0941\u0915\u094d\u0924 \u092d\u093e\u0930\u0924\u093e\u091a\u0947 \u0938\u094d\u0935\u092a\u094d\u0928<\/span>\n<span>Tuberculosis \u0939\u093e Mycobacterium tuberculosis \u092f\u093e \u091c\u093f\u0935\u093e\u0923\u0942\u092e\u0941\u0933\u0947 \u0939\u094b\u0923\u093e\u0930\u093e \u0938\u0902\u0938\u0930\u094d\u0917\u091c\u0928\u094d\u092f \u0930\u094b\u0917 \u0906\u0939\u0947. \u0924\u094b \u092e\u0941\u0916\u094d\u092f\u0924\u0903 \u092b\u0941\u092b\u094d\u092b\u0941\u0938\u093e\u0902\u0935\u0930 \u092a\u0930\u093f\u0923\u093e\u092e \u0915\u0930\u0924\u094b; \u092e\u093e\u0924\u094d\u0930 \u092e\u0947\u0902\u0926\u0942, \u0939\u093e\u0921\u0947, \u092e\u0923\u0915\u093e, \u092e\u0942\u0924\u094d\u0930\u092a\u093f\u0902\u0921, \u0906\u0924\u0921\u0947, \u0932\u0938\u093f\u0915\u093e\u0917\u094d\u0930\u0902\u0925\u0940 \u0906\u0923\u093f \u0907\u0924\u0930 \u0905\u0935\u092f\u0935\u093e\u0902\u092e\u0927\u094d\u092f\u0947\u0939\u0940 \u0939\u094b\u090a \u0936\u0915\u0924\u094b.<\/span>\n<span>\u092d\u093e\u0930\u0924\u093e\u092e\u0927\u094d\u092f\u0947 \u0968\u0966\u0967\u096b \u0924\u0947 \u0968\u0966\u0968\u096a \u0926\u0930\u092e\u094d\u092f\u093e\u0928 \u0905\u0902\u0926\u093e\u091c\u093f\u0924 TB \u0930\u0941\u0917\u094d\u0923\u0926\u0930\u093e\u0924 \u0968\u0967 \u091f\u0915\u094d\u0915\u0947 \u0918\u091f \u091d\u093e\u0932\u094d\u092f\u093e\u091a\u0947 \u0938\u0930\u0915\u093e\u0930\u0940 \u0906\u0915\u0921\u0947\u0935\u093e\u0930\u0940\u0924 \u0928\u092e\u0942\u0926 \u0906\u0939\u0947. \u092e\u0941\u0902\u092c\u0908\u0924 \u0968\u0966\u0968\u096b \u092e\u0927\u094d\u092f\u0947 \u096b\u096a,\u0969\u096f\u0966 \u0915\u094d\u0937\u092f\u0930\u0941\u0917\u094d\u0923\u093e\u0902\u091a\u0940 \u0928\u094b\u0902\u0926 \u091d\u093e\u0932\u0940; \u0924\u094d\u092f\u093e\u092a\u0948\u0915\u0940 \u096a\u096e,\u096e\u0969\u096b \u092e\u0941\u0902\u092c\u0908\u0924\u0940\u0932 \u0930\u0939\u093f\u0935\u093e\u0938\u0940 \u0939\u094b\u0924\u0947.<\/span>\n<span>\u0921\u0949. \u0930\u093e\u091c\u0947\u0902\u0926\u094d\u0930 \u091f\u0940. \u0928\u0928\u093e\u0935\u0930\u0947 \u092f\u093e\u0902\u091a\u094d\u092f\u093e \u092e\u0924\u0947, \u201cEarly Diagnosis, Drug Susceptibility Testing, Nutritional Support, Treatment Adherence \u0906\u0923\u093f Contact Screening \u0939\u0940 TB Elimination \u091a\u0940 \u092a\u093e\u091a \u092e\u0939\u0924\u094d\u0924\u094d\u0935\u093e\u091a\u0940 \u0906\u0927\u093e\u0930\u0938\u094d\u0924\u0902\u092d \u0906\u0939\u0947\u0924.\u201d<\/span>\n<span>Drug-Resistant Tuberculosis (MDR\/RR-TB) \u091a\u094d\u092f\u093e \u0909\u092a\u091a\u093e\u0930\u093e\u0924 BPaLM \u0938\u093e\u0930\u0916\u094d\u092f\u093e \u0915\u092e\u0940 \u0915\u093e\u0932\u093e\u0935\u0927\u0940\u091a\u094d\u092f\u093e \u0909\u092a\u091a\u093e\u0930\u092a\u0926\u094d\u0927\u0924\u0940\u0902\u092e\u0941\u0933\u0947 \u092a\u093e\u0924\u094d\u0930 \u0930\u0941\u0917\u094d\u0923\u093e\u0902\u0928\u093e \u092b\u093e\u092f\u0926\u093e \u0939\u094b\u090a \u0936\u0915\u0924\u094b. \u092e\u093e\u0924\u094d\u0930 \u092a\u094d\u0930\u0924\u094d\u092f\u0947\u0915 \u0930\u0941\u0917\u094d\u0923\u093e\u0938\u093e\u0920\u0940 \u0924\u091c\u094d\u091c\u094d\u091e\u093e\u0902\u0928\u0940 \u092f\u094b\u0917\u094d\u092f \u0909\u092a\u091a\u093e\u0930 \u0928\u093f\u0936\u094d\u091a\u093f\u0924 \u0915\u0930\u0923\u0947 \u0906\u0935\u0936\u094d\u092f\u0915 \u0906\u0939\u0947.<\/span>\n<span>3. COPD \u2013 Chronic Obstructive Pulmonary Disease<\/span>\n<span>COPD \u0939\u093e \u0936\u094d\u0935\u0938\u0928\u092e\u093e\u0930\u094d\u0917\u093e\u0924 \u0926\u0940\u0930\u094d\u0918\u0915\u093e\u0932\u0940\u0928 \u0905\u0921\u0925\u0933\u093e \u0928\u093f\u0930\u094d\u092e\u093e\u0923 \u0915\u0930\u0923\u093e\u0930\u093e \u0906\u091c\u093e\u0930 \u0906\u0939\u0947. \u0927\u0942\u092e\u094d\u0930\u092a\u093e\u0928, \u0918\u0930\u0917\u0941\u0924\u0940 \u0927\u0942\u0930, \u0914\u0926\u094d\u092f\u094b\u0917\u093f\u0915 \u092a\u094d\u0930\u0926\u0942\u0937\u0923 \u0906\u0923\u093f \u0935\u094d\u092f\u0935\u0938\u093e\u092f\u091c\u0928\u094d\u092f \u0927\u0942\u0933 \u0939\u0940 \u0924\u094d\u092f\u093e\u091a\u0940 \u092a\u094d\u0930\u092e\u0941\u0916 \u091c\u094b\u0916\u0940\u092e\u0915\u093e\u0930\u0915\u0947 \u0906\u0939\u0947\u0924.<\/span>\n<span>\u092e\u0941\u0916\u094d\u092f \u0932\u0915\u094d\u0937\u0923\u0947 \u092e\u094d\u0939\u0923\u091c\u0947 \u0926\u0940\u0930\u094d\u0918\u0915\u093e\u0932\u0940\u0928 \u0916\u094b\u0915\u0932\u093e, \u0915\u092b, \u091a\u093e\u0932\u0924\u093e\u0928\u093e \u0927\u093e\u092a \u0932\u093e\u0917\u0923\u0947 \u0906\u0923\u093f \u0936\u094d\u0935\u093e\u0938 \u0918\u0947\u0924\u093e\u0928\u093e \u0918\u0930\u0918\u0930 \u0939\u094b\u0923\u0947.<\/span>\n<span>\u0921\u0949. \u0930\u093e\u091c\u0947\u0902\u0926\u094d\u0930 \u091f\u0940. \u0928\u0928\u093e\u0935\u0930\u0947 \u092f\u093e\u0902\u091a\u094d\u092f\u093e \u092e\u0924\u0947, COPD \u091a\u0947 \u0932\u0935\u0915\u0930 \u0928\u093f\u0926\u093e\u0928 \u0915\u0930\u0923\u094d\u092f\u093e\u0938\u093e\u0920\u0940 Spirometry \u092e\u0939\u0924\u094d\u0924\u094d\u0935\u093e\u091a\u0940 \u0906\u0939\u0947. \u0927\u0942\u092e\u094d\u0930\u092a\u093e\u0928 \u092c\u0902\u0926 \u0915\u0930\u0923\u0947, \u092f\u094b\u0917\u094d\u092f Bronchodilator Inhalers, Pulmonary Rehabilitation \u0906\u0923\u093f \u0906\u0935\u0936\u094d\u092f\u0915 \u0932\u0938\u0940\u0915\u0930\u0923 \u092f\u093e\u092e\u0941\u0933\u0947 \u0930\u0941\u0917\u094d\u0923\u093e\u0902\u091a\u0947 \u091c\u0940\u0935\u0928\u092e\u093e\u0928 \u0938\u0941\u0927\u093e\u0930\u0942 \u0936\u0915\u0924\u0947.<\/span>\n<span>4. Bronchial Asthma \u2013 \u0926\u092e\u093e \u0928\u093f\u092f\u0902\u0924\u094d\u0930\u0923\u093e\u0924 \u0920\u0947\u0935\u0924\u093e \u092f\u0947\u0924\u094b<\/span>\n<span>Asthma \u0939\u093e \u0936\u094d\u0935\u0938\u0928\u092e\u093e\u0930\u094d\u0917\u093e\u0924\u0940\u0932 \u0926\u0940\u0930\u094d\u0918\u0915\u093e\u0932\u0940\u0928 \u0926\u093e\u0939\u091c\u0928\u094d\u092f \u0906\u091c\u093e\u0930 \u0906\u0939\u0947. \u0927\u0942\u0933, \u092a\u0930\u093e\u0917\u0915\u0923, \u092c\u0941\u0930\u0936\u0940, \u0927\u0942\u0930, \u0939\u0935\u0947\u0924\u0940\u0932 \u092a\u094d\u0930\u0926\u0942\u0937\u0915, \u0936\u094d\u0935\u0938\u0928\u0938\u0902\u0938\u0930\u094d\u0917 \u0906\u0923\u093f \u0915\u093e\u0939\u0940 \u0935\u094d\u092f\u0935\u0938\u093e\u092f\u091c\u0928\u094d\u092f \u092a\u0926\u093e\u0930\u094d\u0925 \u092f\u093e\u092e\u0941\u0933\u0947 \u0926\u092e\u094d\u092f\u093e\u091a\u0940 \u0932\u0915\u094d\u0937\u0923\u0947 \u0935\u093e\u0922\u0942 \u0936\u0915\u0924\u093e\u0924.<\/span>\n<span>\u0921\u0949. \u0930\u093e\u091c\u0947\u0902\u0926\u094d\u0930 \u091f\u0940. \u0928\u0928\u093e\u0935\u0930\u0947 \u0938\u094d\u092a\u0937\u094d\u091f \u0915\u0930\u0924\u093e\u0924 \u0915\u0940, \u201cAsthma is controllable.\u201d \u092f\u094b\u0917\u094d\u092f \u0928\u093f\u0926\u093e\u0928, inhaled corticosteroid \u0905\u0938\u0932\u0947\u0932\u0940 \u0909\u092a\u091a\u093e\u0930\u092a\u0926\u094d\u0927\u0924\u0940, Inhaler Technique \u0906\u0923\u093f Trigger Avoidance \u092f\u093e\u0902\u091a\u094d\u092f\u093e \u092e\u0926\u0924\u0940\u0928\u0947 \u092c\u0939\u0941\u0924\u093e\u0902\u0936 \u0930\u0941\u0917\u094d\u0923 \u0938\u0915\u094d\u0930\u093f\u092f \u091c\u0940\u0935\u0928 \u091c\u0917\u0942 \u0936\u0915\u0924\u093e\u0924.<\/span>\n<span>5. Bronchiectasis \u2013 \u0926\u0940\u0930\u094d\u0918\u0915\u093e\u0932\u0940\u0928 \u0915\u092b \u0935 \u0935\u093e\u0930\u0902\u0935\u093e\u0930 \u0938\u0902\u0938\u0930\u094d\u0917<\/span>\n<span>Bronchiectasis \u092e\u0927\u094d\u092f\u0947 \u0936\u094d\u0935\u0938\u0928\u0928\u0932\u093f\u0915\u093e\u0902\u091a\u093e \u0915\u093e\u092f\u092e\u0938\u094d\u0935\u0930\u0942\u092a\u0940 \u0935\u093f\u0938\u094d\u0924\u093e\u0930 \u0939\u094b\u0924\u094b. \u092a\u0942\u0930\u094d\u0935\u0940\u091a\u093e \u0915\u094d\u0937\u092f\u0930\u094b\u0917, \u0917\u0902\u092d\u0940\u0930 \u092b\u0941\u092b\u094d\u092b\u0941\u0938\u0938\u0902\u0938\u0930\u094d\u0917, \u0930\u094b\u0917\u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u0915\u093e\u0930\u0915 \u0936\u0915\u094d\u0924\u0940\u0924\u0940\u0932 \u0926\u094b\u0937 \u0906\u0923\u093f \u0907\u0924\u0930 \u0915\u093e\u0930\u0923\u093e\u0902\u092e\u0941\u0933\u0947 \u0939\u093e \u0906\u091c\u093e\u0930 \u0939\u094b\u090a \u0936\u0915\u0924\u094b.<\/span>\n<span>\u0926\u0940\u0930\u094d\u0918\u0915\u093e\u0933 \u092d\u0930\u092a\u0942\u0930 \u0915\u092b \u092f\u0947\u0923\u0947, \u0935\u093e\u0930\u0902\u0935\u093e\u0930 \u091b\u093e\u0924\u0940\u091a\u0947 \u0938\u0902\u0938\u0930\u094d\u0917 \u0939\u094b\u0923\u0947 \u0906\u0923\u093f \u0915\u093e\u0939\u0940 \u0930\u0941\u0917\u094d\u0923\u093e\u0902\u092e\u0927\u094d\u092f\u0947 \u0930\u0915\u094d\u0924\u092e\u093f\u0936\u094d\u0930\u093f\u0924 \u0925\u0941\u0902\u0915\u0940 \u0939\u0940 \u092e\u0939\u0924\u094d\u0924\u094d\u0935\u093e\u091a\u0940 \u0932\u0915\u094d\u0937\u0923\u0947 \u0906\u0939\u0947\u0924.<\/span>\n<span>\u0921\u0949. \u0930\u093e\u091c\u0947\u0902\u0926\u094d\u0930 \u091f\u0940. \u0928\u0928\u093e\u0935\u0930\u0947 \u092f\u093e\u0902\u091a\u094d\u092f\u093e \u092e\u0924\u0947, HRCT Thorax, Sputum Examination, Airway Clearance Techniques \u0906\u0923\u093f \u0915\u093e\u0930\u0923\u093e\u0928\u0941\u0938\u093e\u0930 \u0909\u092a\u091a\u093e\u0930 \u0939\u0947 \u0935\u094d\u092f\u0935\u0938\u094d\u0925\u093e\u092a\u0928\u093e\u091a\u0947 \u092a\u094d\u0930\u092e\u0941\u0916 \u0918\u091f\u0915 \u0906\u0939\u0947\u0924.<\/span>\n<span>6. Allergic Rhinitis \u2013 \u0928\u093e\u0915\u093e\u091a\u0940 \u0972\u0932\u0930\u094d\u091c\u0940 \u0906\u0923\u093f \u092b\u0941\u092b\u094d\u092b\u0941\u0938\u093e\u0902\u091a\u0947 \u0906\u0930\u094b\u0917\u094d\u092f<\/span>\n<span>Allergic Rhinitis \u092e\u0927\u094d\u092f\u0947 \u0935\u093e\u0930\u0902\u0935\u093e\u0930 \u0936\u093f\u0902\u0915\u093e \u092f\u0947\u0923\u0947, \u0928\u093e\u0915 \u0935\u093e\u0939\u0923\u0947, \u0928\u093e\u0915 \u092c\u0902\u0926 \u0939\u094b\u0923\u0947 \u0906\u0923\u093f \u0921\u094b\u0933\u094d\u092f\u093e\u0902\u0928\u093e \u0916\u093e\u091c \u092f\u0947\u0923\u0947 \u0905\u0936\u0940 \u0932\u0915\u094d\u0937\u0923\u0947 \u0906\u0922\u0933\u0924\u093e\u0924.<\/span>\n<span>\u0928\u093e\u0915 \u0906\u0923\u093f \u092b\u0941\u092b\u094d\u092b\u0941\u0938\u093e\u0902\u091a\u0947 \u0936\u094d\u0935\u0938\u0928\u092e\u093e\u0930\u094d\u0917 \u092a\u0930\u0938\u094d\u092a\u0930\u093e\u0902\u0936\u0940 \u0938\u0902\u092c\u0902\u0927\u093f\u0924 \u0905\u0938\u0932\u094d\u092f\u093e\u0928\u0947 \u0905\u0928\u0947\u0915 \u0930\u0941\u0917\u094d\u0923\u093e\u0902\u092e\u0927\u094d\u092f\u0947 Allergic Rhinitis \u0906\u0923\u093f Asthma \u090f\u0915\u0924\u094d\u0930 \u0906\u0922\u0933\u0924\u093e\u0924. \u092f\u093e\u0932\u093e United Airway Concept \u092e\u094d\u0939\u0923\u0924\u093e\u0924.<\/span>\n<span>\u0921\u0949. \u0930\u093e\u091c\u0947\u0902\u0926\u094d\u0930 \u091f\u0940. \u0928\u0928\u093e\u0935\u0930\u0947 \u092f\u093e\u0902\u091a\u094d\u092f\u093e \u092e\u0924\u0947, \u0928\u093e\u0915\u093e\u091a\u094d\u092f\u093e \u0972\u0932\u0930\u094d\u091c\u0940\u0935\u0930 \u092f\u094b\u0917\u094d\u092f \u0909\u092a\u091a\u093e\u0930 \u0915\u0947\u0932\u094d\u092f\u093e\u0928\u0947 \u0930\u0941\u0917\u094d\u0923\u093e\u0902\u091a\u0947 \u091c\u0940\u0935\u0928\u092e\u093e\u0928 \u0938\u0941\u0927\u093e\u0930\u0924\u0947 \u0906\u0923\u093f \u0938\u094b\u092c\u0924 \u0905\u0938\u0932\u0947\u0932\u094d\u092f\u093e \u0926\u092e\u094d\u092f\u093e\u091a\u0947 \u0935\u094d\u092f\u0935\u0938\u094d\u0925\u093e\u092a\u0928\u0939\u0940 \u0938\u0941\u0932\u092d \u0939\u094b\u090a \u0936\u0915\u0924\u0947.<\/span>\n<span>7. Interstitial Lung Disease (ILD) \u2013 \u092b\u0941\u092b\u094d\u092b\u0941\u0938\u093e\u0924\u0940\u0932 \u092b\u093e\u092f\u092c\u094d\u0930\u094b\u0938\u093f\u0938<\/span>\n<span>Interstitial Lung Disease \u0939\u093e \u092b\u0941\u092b\u094d\u092b\u0941\u0938\u093e\u0902\u091a\u094d\u092f\u093e \u090a\u0924\u0940\u0902\u0935\u0930 \u092a\u0930\u093f\u0923\u093e\u092e \u0915\u0930\u0923\u093e\u0931\u094d\u092f\u093e \u0935\u093f\u0935\u093f\u0927 \u0906\u091c\u093e\u0930\u093e\u0902\u091a\u093e \u0938\u092e\u0942\u0939 \u0906\u0939\u0947. \u0915\u093e\u0939\u0940 \u092a\u094d\u0930\u0915\u093e\u0930\u093e\u0902\u092e\u0927\u094d\u092f\u0947 \u092b\u0941\u092b\u094d\u092b\u0941\u0938\u093e\u0902\u092e\u0927\u094d\u092f\u0947 Fibrosis \u0928\u093f\u0930\u094d\u092e\u093e\u0923 \u0939\u094b\u090a\u0928 \u0936\u094d\u0935\u0938\u0928\u0915\u094d\u0937\u092e\u0924\u093e \u0915\u092e\u0940 \u0939\u094b\u0924\u0947.<\/span>\n<span>Idiopathic Pulmonary Fibrosis (IPF), Connective Tissue Disease-associated ILD, Hypersensitivity Pneumonitis \u0906\u0923\u093f Occupational ILD \u0939\u0947 \u092e\u0939\u0924\u094d\u0924\u094d\u0935\u093e\u091a\u0947 \u092a\u094d\u0930\u0915\u093e\u0930 \u0906\u0939\u0947\u0924.<\/span>\n<span>\u0921\u0949. \u0930\u093e\u091c\u0947\u0902\u0926\u094d\u0930 \u091f\u0940. \u0928\u0928\u093e\u0935\u0930\u0947 \u092f\u093e\u0902\u091a\u094d\u092f\u093e \u092e\u0924\u0947, \u0938\u0924\u0924 \u0935\u093e\u0922\u0923\u093e\u0930\u0940 \u0927\u093e\u092a, \u0915\u094b\u0930\u0921\u093e \u0916\u094b\u0915\u0932\u093e \u0906\u0923\u093f \u0911\u0915\u094d\u0938\u093f\u091c\u0928 \u092a\u093e\u0924\u0933\u0940 \u0915\u092e\u0940 \u0939\u094b\u0923\u0947 \u092f\u093e\u0902\u0938\u093e\u0930\u0916\u094d\u092f\u093e \u0932\u0915\u094d\u0937\u0923\u093e\u0902\u0915\u0921\u0947 \u0926\u0941\u0930\u094d\u0932\u0915\u094d\u0937 \u0915\u0930\u0942 \u0928\u092f\u0947. HRCT, Pulmonary Function Tests \u0906\u0923\u093f \u0906\u0935\u0936\u094d\u092f\u0915 \u0930\u0915\u094d\u0924\u0924\u092a\u093e\u0938\u0923\u094d\u092f\u093e\u0902\u091a\u094d\u092f\u093e \u0906\u0927\u093e\u0930\u0947 \u0932\u0935\u0915\u0930 \u0928\u093f\u0926\u093e\u0928 \u0915\u0930\u0923\u0947 \u092e\u0939\u0924\u094d\u0924\u094d\u0935\u093e\u091a\u0947 \u0906\u0939\u0947.<\/span>\n<span>8. Lung Cancer \u2013 \u092b\u0941\u092b\u094d\u092b\u0941\u0938\u093e\u0902\u091a\u093e \u0915\u0930\u094d\u0915\u0930\u094b\u0917<\/span>\n<span>Lung Cancer \u0939\u093e \u0917\u0902\u092d\u0940\u0930 \u0906\u091c\u093e\u0930 \u0905\u0938\u0942\u0928 \u0927\u0942\u092e\u094d\u0930\u092a\u093e\u0928 \u0939\u0947 \u092a\u094d\u0930\u092e\u0941\u0916 \u091c\u094b\u0916\u0940\u092e\u0915\u093e\u0930\u0915 \u0906\u0939\u0947. Passive Smoking, Air Pollution, Radon, Asbestos \u0906\u0923\u093f \u0915\u093e\u0939\u0940 \u0935\u094d\u092f\u0935\u0938\u093e\u092f\u091c\u0928\u094d\u092f \u0930\u0938\u093e\u092f\u0928\u093e\u0902\u091a\u093e\u0939\u0940 \u0927\u094b\u0915\u093e \u0905\u0938\u0942 \u0936\u0915\u0924\u094b.<\/span>\n<span>\u0926\u0940\u0930\u094d\u0918\u0915\u093e\u0932\u0940\u0928 \u0916\u094b\u0915\u0932\u093e, \u0930\u0915\u094d\u0924\u092e\u093f\u0936\u094d\u0930\u093f\u0924 \u0925\u0941\u0902\u0915\u0940, \u0935\u091c\u0928 \u0915\u092e\u0940 \u0939\u094b\u0923\u0947, \u091b\u093e\u0924\u0940\u0924 \u0926\u0941\u0916\u0923\u0947 \u0906\u0923\u093f \u0935\u093e\u0922\u0924\u0940 \u0927\u093e\u092a \u0939\u0940 \u0938\u0902\u092d\u093e\u0935\u094d\u092f \u0932\u0915\u094d\u0937\u0923\u0947 \u0906\u0939\u0947\u0924.<\/span>\n<span>\u0921\u0949. \u0930\u093e\u091c\u0947\u0902\u0926\u094d\u0930 \u091f\u0940. \u0928\u0928\u093e\u0935\u0930\u0947 \u092f\u093e\u0902\u091a\u094d\u092f\u093e \u092e\u0924\u0947, \u201cEarly Detection Saves Lives.\u201d \u0909\u091a\u094d\u091a \u091c\u094b\u0916\u092e\u0940\u091a\u094d\u092f\u093e \u092a\u093e\u0924\u094d\u0930 \u0935\u094d\u092f\u0915\u094d\u0924\u0940\u0902\u092e\u0927\u094d\u092f\u0947 Low-Dose CT Screening \u0909\u092a\u092f\u0941\u0915\u094d\u0924 \u0920\u0930\u0942 \u0936\u0915\u0924\u0947. \u0928\u093f\u0926\u093e\u0928\u093e\u0928\u0902\u0924\u0930 Histopathology, Molecular Testing \u0906\u0923\u093f Cancer Staging \u092f\u093e\u0902\u091a\u094d\u092f\u093e \u0906\u0927\u093e\u0930\u0947 \u0909\u092a\u091a\u093e\u0930 \u0928\u093f\u0936\u094d\u091a\u093f\u0924 \u0915\u0947\u0932\u0947 \u091c\u093e\u0924\u093e\u0924.<\/span>\n<span>9. Environmental &amp; Occupational Lung Diseases \u2013 \u092a\u0930\u094d\u092f\u093e\u0935\u0930\u0923 \u0906\u0923\u093f \u0936\u094d\u0935\u0938\u0928\u093e\u091a\u0947 \u0906\u091c\u093e\u0930<\/span>\n<span>Air Pollution \u0939\u093e \u0906\u0927\u0941\u0928\u093f\u0915 \u0915\u093e\u0933\u093e\u0924\u0940\u0932 \u092e\u094b\u0920\u093e \u0938\u093e\u0930\u094d\u0935\u091c\u0928\u093f\u0915 \u0906\u0930\u094b\u0917\u094d\u092f\u0935\u093f\u0937\u092f\u0915 \u092a\u094d\u0930\u0936\u094d\u0928 \u0906\u0939\u0947.<\/span>\n<span>PM2.5, PM10, Nitrogen Dioxide, Ozone, \u0914\u0926\u094d\u092f\u094b\u0917\u093f\u0915 \u0927\u0942\u0930, \u092c\u093e\u0902\u0927\u0915\u093e\u092e\u093e\u0902\u0924\u0940\u0932 \u0927\u0942\u0933 \u0906\u0923\u093f \u0918\u0930\u093e\u0924\u0940\u0932 \u091c\u0948\u0935\u0907\u0902\u0927\u0928\u093e\u091a\u093e \u0927\u0942\u0930 \u092f\u093e\u092e\u0941\u0933\u0947 \u0936\u094d\u0935\u0938\u0928\u0938\u0902\u0938\u094d\u0925\u0947\u0935\u0930 \u0935\u093f\u092a\u0930\u0940\u0924 \u092a\u0930\u093f\u0923\u093e\u092e \u0939\u094b\u090a \u0936\u0915\u0924\u094b.<\/span>\n<span>\u0935\u094d\u092f\u0935\u0938\u093e\u092f\u093e\u0936\u0940 \u0938\u0902\u092c\u0902\u0927\u093f\u0924 \u092e\u0939\u0924\u094d\u0924\u094d\u0935\u093e\u091a\u0947 \u0906\u091c\u093e\u0930 \u092e\u094d\u0939\u0923\u091c\u0947 Silicosis, Asbestosis, Coal Workers&#8217; Pneumoconiosis, Occupational Asthma \u0906\u0923\u093f \u0915\u093e\u0939\u0940 \u092a\u094d\u0930\u0915\u093e\u0930\u091a\u0947 Hypersensitivity Pneumonitis.<\/span>\n<span>\u0921\u0949. \u0930\u093e\u091c\u0947\u0902\u0926\u094d\u0930 \u091f\u0940. \u0928\u0928\u093e\u0935\u0930\u0947 \u092f\u093e\u0902\u091a\u094d\u092f\u093e \u092e\u0924\u0947, \u201cClean Air is Preventive Medicine.\u201d \u092a\u0930\u094d\u092f\u093e\u0935\u0930\u0923 \u0938\u0902\u0930\u0915\u094d\u0937\u0923, \u0914\u0926\u094d\u092f\u094b\u0917\u093f\u0915 \u0938\u0941\u0930\u0915\u094d\u0937\u093e, \u0927\u0942\u0933 \u0928\u093f\u092f\u0902\u0924\u094d\u0930\u0923, \u092f\u094b\u0917\u094d\u092f Respiratory Protection \u0906\u0923\u093f \u0928\u093f\u092f\u092e\u093f\u0924 Occupational Health Surveillance \u092f\u093e\u0902\u0928\u093e \u092a\u094d\u0930\u093e\u0927\u093e\u0928\u094d\u092f \u0926\u093f\u0932\u0947 \u092a\u093e\u0939\u093f\u091c\u0947.<\/span>\n<span>10. Post-Tuberculosis Lung Disease (PTLD)<\/span>\n<span>\u0915\u094d\u0937\u092f\u0930\u094b\u0917 \u092a\u0942\u0930\u094d\u0923\u092a\u0923\u0947 \u092c\u0930\u093e \u091d\u093e\u0932\u094d\u092f\u093e\u0928\u0902\u0924\u0930\u0939\u0940 \u0915\u093e\u0939\u0940 \u0930\u0941\u0917\u094d\u0923\u093e\u0902\u092e\u0927\u094d\u092f\u0947 \u092b\u0941\u092b\u094d\u092b\u0941\u0938\u093e\u0902\u091a\u0947 \u0915\u093e\u092f\u092e\u0938\u094d\u0935\u0930\u0942\u092a\u0940 \u0928\u0941\u0915\u0938\u093e\u0928 \u0930\u093e\u0939\u0942 \u0936\u0915\u0924\u0947.<\/span>\n<span>Post-TB Fibrosis, Bronchiectasis, Chronic Airflow Obstruction, Pleural Thickening \u0906\u0923\u093f Pulmonary Hypertension \u092f\u093e\u0902\u0938\u093e\u0930\u0916\u094d\u092f\u093e \u0938\u092e\u0938\u094d\u092f\u093e \u0915\u093e\u0939\u0940 \u0930\u0941\u0917\u094d\u0923\u093e\u0902\u092e\u0927\u094d\u092f\u0947 \u0906\u0922\u0933\u0924\u093e\u0924.<\/span>\n<span>\u0921\u0949. \u0930\u093e\u091c\u0947\u0902\u0926\u094d\u0930 \u091f\u0940. \u0928\u0928\u093e\u0935\u0930\u0947 \u092f\u093e\u0902\u091a\u094d\u092f\u093e \u092e\u0924\u0947, \u201cTB Cure is not always the end of respiratory suffering.\u201d \u0909\u092a\u091a\u093e\u0930\u093e\u0928\u0902\u0924\u0930\u0939\u0940 \u0932\u0915\u094d\u0937\u0923\u0947 \u0905\u0938\u0932\u0947\u0932\u094d\u092f\u093e \u0930\u0941\u0917\u094d\u0923\u093e\u0902\u091a\u0947 Pulmonary Function Assessment, \u0906\u0935\u0936\u094d\u092f\u0915 Imaging \u0906\u0923\u093f Pulmonary Rehabilitation \u0915\u0930\u0923\u0947 \u092e\u0939\u0924\u094d\u0924\u094d\u0935\u093e\u091a\u0947 \u0906\u0939\u0947.<\/span>\n<span>11. Maharashtra &amp; Mumbai \u2013 \u0938\u094d\u0925\u093e\u0928\u093f\u0915 \u0906\u0930\u094b\u0917\u094d\u092f\u093e\u091a\u0940 \u0906\u0935\u094d\u0939\u093e\u0928\u0947<\/span>\n<span>&nbsp;<\/span>\n<span>\u092e\u0941\u0902\u092c\u0908\u0938\u093e\u0930\u0916\u094d\u092f\u093e \u092e\u0939\u093e\u0928\u0917\u0930\u093e\u0924 \u0926\u093e\u091f \u0932\u094b\u0915\u0935\u0938\u094d\u0924\u0940, \u0917\u0930\u094d\u0926\u0940\u091a\u0940 \u0928\u093f\u0935\u093e\u0938\u0938\u094d\u0925\u093e\u0928\u0947, \u0935\u093e\u0939\u0924\u0942\u0915 \u092a\u094d\u0930\u0926\u0942\u0937\u0923, \u092c\u093e\u0902\u0927\u0915\u093e\u092e \u0927\u0942\u0933 \u0906\u0923\u093f \u0935\u094d\u092f\u0935\u0938\u093e\u092f\u091c\u0928\u094d\u092f \u0938\u0902\u092a\u0930\u094d\u0915 \u092f\u093e\u092e\u0941\u0933\u0947 \u0936\u094d\u0935\u0938\u0928\u0935\u093f\u0915\u093e\u0930\u093e\u0902\u091a\u093e \u0927\u094b\u0915\u093e \u0935\u093e\u0922\u0942 \u0936\u0915\u0924\u094b.<\/span>\n<span>\u092e\u0941\u0902\u092c\u0908 \u092e\u0939\u093e\u0928\u0917\u0930\u092a\u093e\u0932\u093f\u0915\u0947\u091a\u094d\u092f\u093e \u0968\u0966\u0968\u096b \u091a\u094d\u092f\u093e TB \u0928\u094b\u0902\u0926\u0923\u0940\u0928\u0941\u0938\u093e\u0930, \u0928\u094b\u0902\u0926\u0935\u0932\u0947\u0932\u094d\u092f\u093e \u0930\u0941\u0917\u094d\u0923\u093e\u0902\u092e\u0927\u094d\u092f\u0947 \u0938\u0941\u092e\u093e\u0930\u0947 \u096a\u0966 \u091f\u0915\u094d\u0915\u0947 Extrapulmonary TB, \u096c \u091f\u0915\u094d\u0915\u0947 Paediatric TB \u0906\u0923\u093f \u096e \u091f\u0915\u094d\u0915\u0947 Drug-Resistant TB \u0939\u094b\u0924\u0947.<\/span>\n<span>\u0921\u0949. \u0930\u093e\u091c\u0947\u0902\u0926\u094d\u0930 \u091f\u0940. \u0928\u0928\u093e\u0935\u0930\u0947 \u092f\u093e\u0902\u091a\u094d\u092f\u093e \u092e\u0924\u0947, \u092e\u0941\u0902\u092c\u0908\u092e\u0927\u094d\u092f\u0947 TB \u0928\u093f\u092f\u0902\u0924\u094d\u0930\u0923\u093e\u092c\u0930\u094b\u092c\u0930 COPD, Asthma, ILD, Lung Cancer \u0906\u0923\u093f Occupational Lung Diseases \u092f\u093e\u0902\u091a\u094d\u092f\u093e\u0938\u093e\u0920\u0940 Integrated Respiratory Health Services \u0935\u093f\u0915\u0938\u093f\u0924 \u0915\u0930\u0923\u0947 \u0917\u0930\u091c\u0947\u091a\u0947 \u0906\u0939\u0947.<\/span>\n<span>12. Prevention \u2013 \u092b\u0941\u092b\u094d\u092b\u0941\u0938\u093e\u0902\u091a\u0947 \u0906\u0930\u094b\u0917\u094d\u092f \u091c\u092a\u0923\u094d\u092f\u093e\u0938\u093e\u0920\u0940 \u0906\u0935\u0936\u094d\u092f\u0915 \u0909\u092a\u093e\u092f<\/span>\n<span>&#8211; Tobacco-Free Life \u2013 \u0924\u0902\u092c\u093e\u0916\u0942 \u0935 \u0927\u0942\u092e\u094d\u0930\u092a\u093e\u0928 \u092a\u0942\u0930\u094d\u0923\u092a\u0923\u0947 \u091f\u093e\u0933\u093e.<\/span>\n<span>&#8211; Clean Air \u2013 \u0918\u0930\u093e\u0924\u0940\u0932 \u0935 \u092c\u093e\u0939\u0947\u0930\u0940\u0932 \u0935\u093e\u092f\u0941\u092a\u094d\u0930\u0926\u0942\u0937\u0923 \u0915\u092e\u0940 \u0915\u0930\u093e.<\/span>\n<span>&#8211; Early Diagnosis \u2013 \u0938\u0924\u0924 \u0916\u094b\u0915\u0932\u093e \u0915\u093f\u0902\u0935\u093e \u0927\u093e\u092a \u0905\u0938\u0932\u094d\u092f\u093e\u0938 \u0924\u092a\u093e\u0938\u0923\u0940 \u0915\u0930\u093e.<\/span>\n<span>&#8211; Vaccination \u2013 \u0935\u092f \u0935 \u091c\u094b\u0916\u092e\u0940\u0928\u0941\u0938\u093e\u0930 \u0936\u093f\u092b\u093e\u0930\u0938 \u0915\u0947\u0932\u0947\u0932\u0947 \u0932\u0938\u0940\u0915\u0930\u0923 \u0918\u094d\u092f\u093e.<\/span>\n<span>&#8211; Nutrition &amp; Exercise \u2013 \u0938\u0902\u0924\u0941\u0932\u093f\u0924 \u0906\u0939\u093e\u0930 \u0906\u0923\u093f \u0928\u093f\u092f\u092e\u093f\u0924 \u0936\u093e\u0930\u0940\u0930\u093f\u0915 \u0939\u093e\u0932\u091a\u093e\u0932 \u0920\u0947\u0935\u093e.<\/span>\n<span>&#8211; Occupational Safety \u2013 \u0915\u093e\u092e\u093e\u091a\u094d\u092f\u093e \u0920\u093f\u0915\u093e\u0923\u0940 \u0927\u0942\u0933 \u0935 \u0930\u0938\u093e\u092f\u0928\u093e\u0902\u092a\u093e\u0938\u0942\u0928 \u0938\u0902\u0930\u0915\u094d\u0937\u0923 \u0915\u0930\u093e.<\/span>\n<span>&#8211; Treatment Adherence \u2013 \u0921\u0949\u0915\u094d\u091f\u0930\u093e\u0902\u091a\u094d\u092f\u093e \u0938\u0932\u094d\u0932\u094d\u092f\u093e\u0928\u0941\u0938\u093e\u0930 \u0928\u093f\u092f\u092e\u093f\u0924 \u0909\u092a\u091a\u093e\u0930 \u0918\u094d\u092f\u093e.<\/span>\n<span>\u0921\u0949. \u0930\u093e\u091c\u0947\u0902\u0926\u094d\u0930 \u091f\u0940. \u0928\u0928\u093e\u0935\u0930\u0947 \u092f\u093e\u0902\u091a\u094d\u092f\u093e \u092e\u0924\u0947, \u201cPrevention is Better Than Cure, but Early Diagnosis and Appropriate Treatment are Equally Important.\u201d<\/span>\n<span>13. My Message to Society \u2013 \u0938\u092e\u093e\u091c\u093e\u0938\u093e\u0920\u0940 \u092e\u093e\u091d\u093e \u0938\u0902\u0926\u0947\u0936<\/span>\n<span>\u0921\u0949. \u0930\u093e\u091c\u0947\u0902\u0926\u094d\u0930 \u091f\u0940. \u0928\u0928\u093e\u0935\u0930\u0947 :<\/span>\n<span>\u201c\u092e\u093e\u091d\u094d\u092f\u093e \u092a\u094d\u0930\u0926\u0940\u0930\u094d\u0918 \u0935\u0948\u0926\u094d\u092f\u0915\u0940\u092f \u0938\u0947\u0935\u0947\u0924 \u092e\u0940 \u0915\u094d\u0937\u092f\u0930\u094b\u0917, \u0914\u0937\u0927\u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u0930\u094b\u0927\u0915 \u0915\u094d\u0937\u092f\u0930\u094b\u0917, COPD, Asthma, Bronchiectasis, ILD, Lung Cancer \u0906\u0923\u093f \u0905\u0928\u0947\u0915 \u0917\u0902\u092d\u0940\u0930 \u0936\u094d\u0935\u0938\u0928\u0935\u093f\u0915\u093e\u0930\u093e\u0902\u0928\u0940 \u0917\u094d\u0930\u0938\u094d\u0924 \u0930\u0941\u0917\u094d\u0923\u093e\u0902\u091a\u0947 \u0926\u0941\u0903\u0916 \u091c\u0935\u0933\u0942\u0928 \u092a\u093e\u0939\u093f\u0932\u0947 \u0906\u0939\u0947.<\/span>\n<span>\u092e\u093e\u091d\u094d\u092f\u093e\u0938\u093e\u0920\u0940 \u0935\u0948\u0926\u094d\u092f\u0915\u0940\u092f \u0938\u0947\u0935\u093e \u092e\u094d\u0939\u0923\u091c\u0947 \u0915\u0947\u0935\u0933 \u0914\u0937\u0927\u094b\u092a\u091a\u093e\u0930 \u0928\u0935\u094d\u0939\u0947; \u0924\u0930 \u0930\u0941\u0917\u094d\u0923\u093e\u0932\u093e \u0936\u093e\u0930\u0940\u0930\u093f\u0915, \u092e\u093e\u0928\u0938\u093f\u0915 \u0906\u0923\u093f \u0938\u093e\u092e\u093e\u091c\u093f\u0915\u0926\u0943\u0937\u094d\u091f\u094d\u092f\u093e \u092a\u0941\u0928\u094d\u0939\u093e \u0938\u0915\u094d\u0937\u092e \u0915\u0930\u0923\u0947 \u0939\u094b\u092f.<\/span>\n<span>\u0906\u091c\u0939\u0940 \u0928\u0935\u0940\u0928 \u0935\u0948\u0926\u094d\u092f\u0915\u0940\u092f \u091c\u094d\u091e\u093e\u0928, \u0938\u0902\u0936\u094b\u0927\u0928 \u0906\u0923\u093f \u0906\u0927\u0941\u0928\u093f\u0915 \u0909\u092a\u091a\u093e\u0930\u092a\u0926\u094d\u0927\u0924\u0940 \u0906\u0924\u094d\u092e\u0938\u093e\u0924 \u0915\u0930\u0923\u094d\u092f\u093e\u091a\u0940 \u092e\u093e\u091d\u0940 \u091c\u093f\u091c\u094d\u091e\u093e\u0938\u093e \u0915\u093e\u092f\u092e \u0906\u0939\u0947. \u0915\u093e\u0930\u0923 \u092a\u094d\u0930\u0924\u094d\u092f\u0947\u0915 \u0928\u0935\u0940\u0928 \u091c\u094d\u091e\u093e\u0928\u093e\u091a\u093e \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u090f\u0916\u093e\u0926\u094d\u092f\u093e \u0930\u0941\u0917\u094d\u0923\u093e\u091a\u0947 \u091c\u0940\u0935\u0928 \u0938\u0941\u0927\u093e\u0930\u0923\u094d\u092f\u093e\u0938\u093e\u0920\u0940 \u0939\u094b\u090a \u0936\u0915\u0924\u094b.<\/span>\n<span>\u092e\u093e\u091d\u093e \u0935\u093f\u0936\u094d\u0935\u093e\u0938 \u0906\u0939\u0947 \u0915\u0940 Healthy Lungs, Clean Environment and Accessible Healthcare \u092f\u093e\u0902\u091a\u094d\u092f\u093e \u092e\u093e\u0927\u094d\u092f\u092e\u093e\u0924\u0942\u0928\u091a \u0928\u093f\u0930\u094b\u0917\u0940 \u0938\u092e\u093e\u091c \u0928\u093f\u0930\u094d\u092e\u093e\u0923 \u0939\u094b\u090a \u0936\u0915\u0924\u094b.<\/span>\n<span>\u091c\u094b\u092a\u0930\u094d\u092f\u0902\u0924 \u092e\u093e\u091d\u093e \u0936\u094d\u0935\u093e\u0938 \u0938\u0941\u0930\u0942 \u0906\u0939\u0947, \u0924\u094b\u092a\u0930\u094d\u092f\u0902\u0924 \u0930\u0941\u0917\u094d\u0923\u0938\u0947\u0935\u093e, \u0935\u0948\u0926\u094d\u092f\u0915\u0940\u092f \u0936\u093f\u0915\u094d\u0937\u0923, \u0938\u0902\u0936\u094b\u0927\u0928 \u0906\u0923\u093f \u091c\u0928\u091c\u093e\u0917\u0943\u0924\u0940 \u092f\u093e\u0938\u093e\u0920\u0940 \u092e\u093e\u091d\u0947 \u092a\u094d\u0930\u092f\u0924\u094d\u0928 \u0938\u0941\u0930\u0942 \u0930\u093e\u0939\u0924\u0940\u0932.\u201d<\/span>\n<span>Conclusion \u2013 \u092a\u094d\u0930\u0924\u094d\u092f\u0947\u0915 \u0936\u094d\u0935\u093e\u0938\u093e\u0938\u093e\u0920\u0940 \u090f\u0915\u0924\u094d\u0930 \u092f\u0947\u090a\u092f\u093e!<\/span>\n<span>Healthy Lungs \u2013 Healthy Environment \u2013 Healthy Nation.<\/span>\n<span>\u0928\u093f\u0930\u094b\u0917\u0940 \u092b\u0941\u092b\u094d\u092b\u0941\u0938\u0947 \u0939\u093e \u092a\u094d\u0930\u0924\u094d\u092f\u0947\u0915 \u0928\u093e\u0917\u0930\u093f\u0915\u093e\u091a\u093e \u0905\u0927\u093f\u0915\u093e\u0930 \u0906\u0939\u0947. \u0936\u094d\u0935\u0938\u0928\u0935\u093f\u0915\u093e\u0930\u093e\u0902\u091a\u0947 \u0932\u0935\u0915\u0930 \u0928\u093f\u0926\u093e\u0928, \u092f\u094b\u0917\u094d\u092f \u0909\u092a\u091a\u093e\u0930, \u092a\u094d\u0930\u0926\u0942\u0937\u0923 \u0928\u093f\u092f\u0902\u0924\u094d\u0930\u0923, \u0924\u0902\u092c\u093e\u0916\u0942\u092e\u0941\u0915\u094d\u0924 \u091c\u0940\u0935\u0928\u0936\u0948\u0932\u0940 \u0906\u0923\u093f \u0938\u0930\u094d\u0935\u093e\u0902\u0928\u093e \u092a\u0930\u0935\u0921\u0923\u093e\u0930\u0940 \u0906\u0930\u094b\u0917\u094d\u092f\u0938\u0947\u0935\u093e \u092f\u093e\u0902\u0926\u094d\u0935\u093e\u0930\u0947 \u0928\u093f\u0930\u094b\u0917\u0940 \u092d\u093e\u0930\u0924\u093e\u091a\u0947 \u0938\u094d\u0935\u092a\u094d\u0928 \u0938\u093e\u0915\u093e\u0930 \u0939\u094b\u090a \u0936\u0915\u0924\u0947.<\/span>\n<span>\u0921\u0949. \u0930\u093e\u091c\u0947\u0902\u0926\u094d\u0930 \u091f\u0940. \u0928\u0928\u093e\u0935\u0930\u0947 \u092f\u093e\u0902\u091a\u0947 \u0906\u0935\u093e\u0939\u0928:<\/span>\n<span>\u201cProtect Your Lungs Today, Preserve Your Breath for Tomorrow.\u201d<\/span>\n<span>\u201c\u0906\u091c \u092b\u0941\u092b\u094d\u092b\u0941\u0938\u093e\u0902\u091a\u0947 \u0930\u0915\u094d\u0937\u0923 \u0915\u0930\u093e, \u0909\u0926\u094d\u092f\u093e\u091a\u093e \u092a\u094d\u0930\u0924\u094d\u092f\u0947\u0915 \u0936\u094d\u0935\u093e\u0938 \u0938\u0941\u0930\u0915\u094d\u0937\u093f\u0924 \u0915\u0930\u093e!\u201d<\/span>\n<span>&#8212;<\/span>\n<span>Dr. Rajendra T. Nanavare<\/span>\n<span>Senior Pulmonologist &amp; Chest Physician<\/span>\n<span>Tuberculosis, Respiratory &amp; Lung Health Specialist<\/span>\n<span>Mumbai, Maharashtra, India<\/span>\n<span>Evidence note: International statistics refer to WHO data for 2023\u20132024, published in 2025\u20132026. Mumbai TB figures refer to 2025 notifications reported in March 2026. These are not final 2026 disease counts.<\/span>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\ud83e\udec1 Healthy Lungs, Healthy Life, Healthy Environment \u0928\u093f\u0930\u094b\u0917\u0940 \u092b\u0941\u092b\u094d\u092b\u0941\u0938\u0947 \u2013 \u0928\u093f\u0930\u094b\u0917\u0940 \u0936\u094d\u0935\u093e\u0938 \u2013 \u0928\u093f\u0930\u094b\u0917\u0940 \u092a\u0930\u094d\u092f\u093e\u0935\u0930\u0923 \u2013 \u0928\u093f\u0930\u094b\u0917\u0940 \u092d\u093e\u0930\u0924 | Lung Health Awareness \u2013 October 2026 Dr. Rajendra T. Nanavare Senior Pulmonologist, Chest &amp; Tuberculosis Specialist, Mumbai Former Medical Superintendent, Group of TB Hospitals, Sewri, Mumbai MBBS, TDD, DETRD, FCCP, FIP, ACCP, FAMS (Tuberculosis) Introduction \u2013 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"featured_media":1441,"menu_order":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","template":"","format":"standard","class_list":["post-1439","article","type-article","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/drrajendrananavare.in\/blogs\/wp-json\/wp\/v2\/article\/1439","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/drrajendrananavare.in\/blogs\/wp-json\/wp\/v2\/article"}],"about":[{"href":"https:\/\/drrajendrananavare.in\/blogs\/wp-json\/wp\/v2\/types\/article"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/drrajendrananavare.in\/blogs\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1439"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/drrajendrananavare.in\/blogs\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1441"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/drrajendrananavare.in\/blogs\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1439"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}